accesibilidad el impacto de la reforma viaria Manolo, el hombre que dibuja con su bastón el nuevo mapa de los Cantones Invidente desde el 2008, aprende las nuevas referencias de la vía, en obras c. devesa A CORUÑA / LA VOZ Vive a un paso de la sede de la ONCE, situada en el Cantón Grande de A Coruña. Para él la entidad fue un salvavidas al que agarrarse cuando a finales del 2008 se quedó ciego. «Foi pola diabetes, en tres meses perdín a vista. Foi moi duro», recuerda Manuel Garea Fernández, conocido como Manolo. Cada día sale de su piso sobre las once de la mañana para desayunar en el bar de la ONCE. «Normalmente entraba pola rúa da Estrela, pero agora, coas obras no Cantón e na esquina, en rúa Nova, atraveso polo interior da entidade cara ao bar», explica el hombre. Las labores de remodelación de los Cantones, el proyecto estrella del gobierno municipal que tiene prevista su finalización este año, suponen para muchos ciudadanos las molestias típicas de las obras: ruido o cambios en las paradas de autobús, pero para Manolo y otros invidentes los trabajos han cambiado por completo su mapa mental. Cambios para su rutina «A xente é fenomenal e sempre quere axudar. O outro día unha rapaza viume na esquina de rúa Nova e eu ía cara o Cantón. Díxome que me acompañaba, non facía falta, pero insistiu. Eu despois de almorzar no bar de Tomás quedo sentado nos bancos, sempre mirando cara a ONCE, pero ese día, ela acompañoume e indicoume onde sentar. Logo, cando me levantei e camiñei tropecei coas vallas da obra porque estaba fronte aos xardíns de Méndez Núñez e non cara a ONCE. Virei e batín contra as outras vallas. As obras desorientan a calquera, pero máis aos cegos, claro. Como di o refrán, a base de golpes, aprendes», relata Manolo, que tardó un rato en ubicarse. En ello estaba cuando se encontró con el fotoperiodista de La Voz, Marcos Míguez. «Eu tiña unhas referencias dos Cantóns para situarme. Por exemplo, no primeiro banco chegando dende rúa Nova e mirando cara a ONCE había unha papeleira á esquerda. Agora, está só a da dereita. A outra movérona para o outro asento, o do lado», dice Manolo, que señala que con su bastón se creó un mapa mental de la zona por la que se mueve a diario. «Agora estiven tocando todo de novo para saber onde está agora cada cousa e poder así situarme», dice el hombre, que además de desayunar en el bar de la entidad de apoyo a invidentes, también come allí. «Despois do almorzo sento no primeiro banco e logo, sobre as 13.15 horas, vou comer o menú do día. Despois, xa marcho para a casa. Pola tarde non adoito saír, porque hai moita máis xente nesta zona», expone. Para él, el peor momento de los trabajos de remodelación de los Cantones fue cuando los operarios sacaron los bancos. «Paseino mal, foi case un mes sen eles», comenta Manolo, que siempre lleva un periódico para poner sobre el asiento y evitar que le coja el frío. «Queres un?», ofrece mientras relata anécdotas. Entre ellas, la de cuando se metió sin querer en una furgoneta. «Foi cando rúa Nova non era toda lisa, cando circulaban os coches e a beirarrúa estaba por encima desa calzada. Eu ía cruzar e levantei os pés para subir o chanzo. Nisto unha señora asustadísima preguntoume se estaba pechado dentro da furgoneta. E eu non entendía. Resulta que o vehículo estaba descargando unhas cousas e tiña abertas as dúas portas, eu entrei por un lado e saín polo outro sen decatarme», dice entre risas Manolo, que cumplirá 71 años el próximo 8 de mayo. Un GPS mental Antes de perder la visión, regentó durante muchos años una cafetería en la zona de la estación de buses. «O bar Suso. Logo, enfermei, divorcieime, pasei de 134 quilos a 74. Non era gordo, pero si forte. Teño dous fillos e tres netos, que son a miña ledicia. Por sorte, viven preto de min», expresa desde el banco en el que cada día pasa el rato. Eu tiña un « debuxo da zona na miña cabeza e agora tiven que facer outro» Manolo en el Cantón Grande, calle en la que pasa el tiempo todas las mañanas. MARCOS MÍGUEZ